CIJANOZA (engl. cyanosis), svetlo- do tamnomodra boja vidljivih sluzokoža i kože zbog povećane koncentracije redukovanog hemoglobina u malim krvnim sudovima kože. Postaje vidljiva kada srednja kapilarna koncentracija redukovanog hemoglobina pređe 5 g/dl. Periferna cijanoza (cijanotične usne, jagodice, usne školjke, vrh nosa, vrhovi prstiju na rukama i nogama, a ponekad čitave šake i stopala) nastaje zbog velike koncentracije redukovanog hemoglobina u venskoj krvi kao rezultat prekomernog odavanja kiseonika na kapilarnom nivou zbog usporene venske cir-kulacije. Centralna cijanoza jasno se zapaža na koži, vidljivim sluzokožama i jeziku. Nastaje kao posledica smanjene zasićenosti krvi kiseonikom ili prisustva patološke forme hemoglobina. Javlja se kod bolesnika sa uro-đenim srčanim manama u kojih je razvijen desno levi šant kao i kod bolesnika sa hro-ničnim bronhopulmonalnim oboljenjima i poremećenom alveolarnom ventilacijom. Jav-lja se kao enterogena ili autotoksična c. zbog apsorpcije nitrita i sulfida iz creva i označava se kao methemoglobinemija i sulfhemoglobinemija udružena sa cijanozom. Pratilac je teških enteritisa, abdominalnog bola, zatvora ili proliva, glavobolje, dispneje, vrtoglavice, sinkope, anemije, a nekada osobe imaju i maljičaste prste i indol u mokraći. Ovaj tip cijanoze naziva se Stokvis-Talma sindrom, Van den Berghova bolest i autotoksična cijanoza. Lažna c. , nastaje zbog postojanja pigmenta, a ne nedovoljne oksigenacije krvi. Hereditarna methemoglobinemija takođe ima cijanozu, ali zbog strukturnih promena u molekulu hemoglobina, M hemoglobina ili zbog nedostatka enzima NADH- methemoglobin dijaforaze. Nasleđuje se autosomnim recesivnim putem. Cijanoza može da nastane i zbog pasivne kongestije slezine; c. retine, cijanoza samo u predelu retine i javlja se kod nekih urođenih srčanih anomalija; šant c. , centralna cijanoza koja nastaje zbog mešanja neoksigenovane krvi sa arterijskom krvlju u srcu ili u velikim krvnim sudovima; pozna c. , javlja se kod nekih urođenih srčanih oboljenja, ali samo kad nastane srčana dekompenzacija.
